IJsvogel2018-02-07T15:55:53+00:00

De IJsvogel

Lange tijd was de IJsvogel een zeldzame blauwe schicht in Nederland, maar de afgelopen jaren is deze prachtige vogel weer redelijk talrijk. Zo ook in de omgeving van Sterkenburg.

Efficiënte visser

De IJsvogel leeft bij langzaam stromend water of grotere meren en is een efficiënte visser. Vanaf een tak spiedt hij naar kleine vissoorten zoals stekelbaarsjes, voorntjes, kleine snoekjes en soms zelfs goudvissen uit tuinvijvers. Met een snelle duik pakt hij zijn prooi tussen de snavel (soms doorboort hij de prooi ook wel) en slaat deze daarna hard tegen een tak om het te doden of te verdoven. Dan wordt het visje zo gedraaid dat de kop als eerste naar binnen gaat om vervolgens in z’n geheel doorgeslikt te worden. Soms, als de prooi erg groot is, wordt de kop van de vis al verteerd door de sterke maagsappen, terwijl de staart nog uit de bek steekt.

Menu

Het menu van de IJsvogel bestaat vrijwel geheel uit visjes maar bij gebrek hieraan worden ook wel kikkertjes, kikkervisjes, libellenlarven of ander waterinsecten gevangen. De IJsvogel is dus wel geheel afhankelijk van het waterleven en daarom ook kwetsbaar bij strenge winters. Behalve dat hij weinig voedsel kan vinden door het dichtgevroren water, kan ook het verenpak niet goed onderhouden worden door te weinig vetreserves. Hierdoor wordt een duik in het koude water nog riskanter en vaak zelfs fataal. Na één of twee strenge winters is het aantal IJsvogels vaak meer dan gehalveerd.
De naam IJsvogel is dus best misleidend want vorst en ijs zijn eigenlijk zijn grootste vijanden. Het is dan ook waarschijnlijker dat de naam een verbastering is van het germaanse Eisenvogel, wat IJzeren vogel betekent en zal verwijzen naar de staalblauwe kleur van zijn verenpracht. In sommige streken wordt hij Waterspecht genoemd.

Luister hieronder naar het geluid van een ijsvogel:

Felblauwe flits

De IJsvogel laat zich niet zo makkelijk zien, tenzij je de nesttunnel kent waar hij broedt en waar hij vaak z’n uitkijkpost heeft op een tak daar vlakbij. Maar als je de IJsvogel ziet is het meteen duidelijk met die felle lichtblauwe rugkleur en oranje tot roodbruine onderzijde. En als je nog twijfelt wanneer je hem toch niet goed te zien krijgt, dan kun je hem herkennen aan het schelle gefluit wanneer hij laag over het water scheert.
Het nest wordt bij voorkeur in een steile oeverwand gegraven maar ook wel in de kluit van een omgevallen boom. Deze zg. nestpijp loopt iets omhoog om te voorkomen dat stijgend water naar binnen zou lopen en om de uitwerpselen van de jongen er makkelijker uit te werken. Meestal zijn er twee broedsels per seizoen. De 6-7 eieren komen na zo’n drie weken uit.

Sterkenburg

Dankzij het huidige beheer met natuurlijker oevers, verhoogd grondwaterpeil en voedselrijkere sloten en waterpartijen is het gebied rondom Sterkenburg weer veel aantrekkelijker als broedplaats voor een waterminnende soort als de IJsvogel. Gelukkig maar, want je gunt iedereen de sensatie van deze bijna exotische vogel.